سودان

بهار عربي در سودان

محمد علي عسگري

به نظر مي رسد جنبش هاي موسوم به بهار عربي با يک تاخير چند ساله اکنون به سودان رسيده باشد. اين جنبش ها در سال 2013 در چند کشور عربي شروع شد و در بعضي موفق و برخي ديگر ناموفق بود. خاستگاه اصلي اين جنبش ها نارضايتي عمومي جامعه از حکومت هاي تکراري و ناکارآمد عربي بود که به اسم جمهوري اما به صورت موروثي دست به دست مي شد بدون اينکه توجه به خواسته هاي مردم داشته باشد و يا قادر به تامين نيازهاي ابتدايي آنها مطابق با شتاب زمانه باشد. جرقه نخستين اين جنبش ها از خود سوزي يک جوان دست فروش تونسي شروع شد و به سرنگوني دولت هاي زين العابدين بن علي در تونس ، حسني مبارک در مصر ، علي عبدالله صالح در يمن و معمر قذافي در ليبي منجر شد . همان زمان زمزمه همين جنبش ها در برخي ديگر از کشورها از جمله عمان وعربستان شنيده مي شد.

با اين حال جنبش هاي بهار عربي در سوريه به سد نظام استبدادي بشار اسد برخورد کرد و با دخالت کشورهاي ديگر به جاي يک مبارزه مسالمت آميز سر از يک جنگ خونين داخلي در آورد که براي چند سال سوريه را به خاک و خون کشيد . به موازات اين اتفاق، عربستان سعودي نيز دست به کار شد تا با دخالت هاي گسترده خود مانع گسترش اين جنبش ها در کشورهاي حاشيه خليج فارس شود . عربستان موفق شد در مصر نيز با کمک نظاميان حکومت محمد مرسي را سرنگون ساخته و تصويري شکست خورده از اين جنبش ها را به نمايش بگذارد.

درگيري و اعتراضات اين دو سه هفته در سودان عرصه جديدي از همين جنبش هاست که به صورت يک مبارزه مسالمت آميز و مترقي دنبال مي شود . هرچند عمر البشير رييس جمهور سودان با به خدمت گرفتن نيروهاي امنيتي و بخصوص استقرار ارتش تلاش مي کند اين اعتراضات را مهار کند اما به نظر نمي رسد او دراين کار بتواند توفيق چنداني کسب کند. اعتراضات روز به روز گسترده تر مي شود و پابه پاي آن شکاف در حکومت نيز بيشتر و بيشتر مي شود . در اين ميان ربط دادن تحولات اخير سودان به تغيير رويکرد عمر البشير و رفتن او به دمشق وجهي ندارد زيرا ريشه اعتراضات در سودان به سالهاي گذشته باز مي گردد. سالهايي که مردم سودان انتظار داشتند حکومت با انجام برخي اصلاحات بتواند بخشي از خواسته هاي برزمين مانده شان را پاسخ گويد اما عمر البشير به دليل انحصار طلبي شخصي و فکري اي که دارد هرگز اجازه نداد اصلاح طلبي در اين کشور راه به جايي برده و در نتيجه بتواند مردم را به بقاي نظام کنوني اميدوار سازد .

به همين دليل يکي از مهم ترين خواسته هاي کنوني معترضان برکناري البشير و تغيير در ساختار سياسي نظام حاکم بر کشورشان است . در اين ميان گران شدن نرخ نان تنها بهانه اي براي شروع اين اعتراضات بود . درست مثل همان خود سوزي محمد بوعزيزي در تونس که بهانه اي شد براي شروع اعتراضات گسترده در سطح شهرها. نکته مهم اينکه عمر البشير طي 29 سال زمامداري خود با مانورهاي کج و معوج در وضعيتي بسر مي برد که نه در داخل حاميان محکمي دارد و نه در خارج از کشور . وي به دليل ارتکاب جنايات جنگي در دارفور تحت تعقيب دادگاه هاي بين المللي است و نزديکي اين سالهاي او به عربستان و آمريکا نيز نتوانست سودي برايش داشته باشد. البشير در نزد ايران و به اصطلاح محور مقاومت نيز هرچند درگذشته آبرويي داشت و از حمايت هايي برخوردار مي شد اما امروزه همه اين حمايت ها را از دست داده است . بنابراين او در شرايط کنوني نه قدرتي دارد و نه ثروتي . چند روز پيش دولت کويت با اعطاي يک وام اعلام کرد از نظام البشير حمايت مي کند. اما به نظر نمي رسد اين دست وام ها نيز قادر باشد حکومت البشير را در برابر توفان اعتراضات کنوني سرپا نگهدارد.