سفر ترامپ به عربستان

از آن بن سلمان تا این بن سلمان
استقبال بی نظیر محمد بن سلمان از دونالد ترامپ و ابراز ارادت متقابل ترامپ نسبه به او، علاوه بر اینکه گرم بودن روابط این دو متحد قدیمی را به رخ می کشید، اشتراکات شخصیتی و حرفه ای آن دو را نیز آشکار می ساخت. ترامپ به بن سلمان به عنوان یک کار آفرین سخت کوشی نگاه می کرد که شبانه روز مشغول نوسازی کشورش است. او با کلمات و جملات خود آنچنان تحسینی از محمد بن سلمان کرد که در تاریخ روابط عربستان و آمریکا سابقه ندارد. همو به توصیه و سفارش بن سلمان به یک باره تصمیم گرفت تمام تحریم های علیه سوریه را لغو کند. اتفاقی که تقریبا برای همه ناظران حیرت آو و غیر منتظره بود. درست است که در این دیدار دهها میلیارد دلار به عربستان اسلحه فروخت و باز ده ها میلیارد دلار قول سرمایه گذاری از عربستان در اقتصاد آمریکا را گرفت. در سفر پیشین خود نیز تا حدودی همین معاملات جریان داشت و در همان اوان بود که عربستان را به گاوی شیر ده تشبیه کرد و رنجش سعودی ها را هم فراهم ساخت. اما این بار سنگ تمام گذاشت و همه آن تحقیر ها را جبران کرد.
در باره ابعاد مختلف این سفر و اساسا تور خاورمیانه ای ترامپ بسیار می شود نوشت. اما نکته ای که این بار و در این سفر به نظر خیلی مهم می رسید پاسخ به این پرسش بود که مگر محمد بن سلمان طی این سالها چه کرده است که این چنین محبوب ترامپ و کارآفرینان آمریکایی قرار گرفته است. او مگر چه کرده است که حتی به الگویی برای همه کشورهای عرب و غیر عرب تبدیل شده است؟ آنچنانکه در ایران نیز بارها مقامات مسئول ابراز امیدواری کرده اند که ای کاش می شد در ایران هم یک بن سلمانی ظهور کند! یا امیدواری برخی که ای کاش می شد فرزند رهبری قدرت را بدست می گرفت تا همان نقش بن سلمان را در ایران بازی کند و .. .از این تخیلات و توهمات رنگارنگ. یعنی این همان محمد بن سلمانی است که چند سال پیش در حضیض ذلت و خواری و تحقیر جهانی بود؟ همان زمانی که افشا شد جمال قاشقچی را در کنسولگری عربستان در استانبول قطعه قطعه و ذوب کرده است. همان زمانی که رجب طیب اردوغان نمایش عظیمی را علیه او به راه انداخت و با دادن اطلاعات قطره چکانی افکار عمومی جهان را در رسانه های جهانی درست روی دو حرف MB متمرکز کرد. این بن سلمان همان کسی است که وقتی ولیعهد شد نخستین کارش زندانی کردن سرمایه داران و کارآفرینان کله گنده سعودی در هتل ریتز کارلتون بود تا اطاعت محض آنان را به نفع خود تثبیت کند؟ همان کسی است که هروز خبری مبنی بر کودتای او علیه پدرش منتشر می شد و نوید از هم پاشیدن نظام حکومتی سعودی را می داد؟
اما بن سلمان در زیر این چهره، چهره دیگری هم داشت که پس از بار آوردن این افتضاحات سعی کرد به جای آنکه گرفتار حاشیه ها شود آستین ها را بالا زده و آن را آشکار سازد. این چهره در ابتدا وقتی ظاهر شد که در آمریکا شلوار جین پوشید و در سیلکون ولی به دیدار زاکربرگ و دیگر کارآفرینان امروز آمریکایی رفت و با آنها قرار و مرارهایی گذاشت. قرارهایی که در ادامه به پروژه نئوم ختم شد و تصمیم گرفت به راستی کشورش را بازسازی کند و کرد. او علاوه بر برداشتن بسیاری از محدودیت ها علیه زنان، توانست زمینه های سرمایه گذاری کلان در سایر بخش های اقتصادی کشوری به جز نفت پدید آورد و برای اینکه عربستان را به قطب گردشگری منطقه تبدیل کند مشغول ساخت و سازهای مدرنی در عربستان شد که حتی دیدن قطعاتی از فیلمهای مربوط به آن هوش از سر آدمی می برد. بن سلمان یک مسیر توسعه آمرانه و از بالا را در پیش گرفت و تا به در روز جاری آن را با سخت کوشی و جدیت تمام ادامه داده است. به گونه ای که در روز جاریه عربستان نه تنها به لحاظ اقتصادی بلکه حتی به لحاظ سیاسی به کانونی از رایزنی های بین المللی تبدیل شده است. این ها همه نشان می دهد که اگر درک درست و خرد روشنی باشد و اگر اراده ای صادقانه به کار افتد می شود از بیابان های برهوت دشت های سرسبز ساخت. کما اینکه اگر این دو نباشد و به جای آن توهم و جنون قدرت وجباریت باشد می تواند بهترین سرزمین را با همه سرمایه های مادی و معنوی اش به زمینی سوخته تبدیل کند. سفر قبلی ترامپ به عربستان سال 2017 بود و قتل قاشقچی 2018 ، یعنی از آن بن سلمان تا این بن سلمان هنوز یک دهه سپری نشده است. اما این فاصله در تغییر چهره یک کشور غیر قابل اندازه گیری است.