ايران و عراق

مشکل ما با عراق

چند روزي است در شبکه هاي مجازي و رسانه ها يک بار ديگر مساله اختلافات (بررسی از نیلوبلاگ )ايران(طبق کپی رایت) و عراق به ميان کشيده شده است . خبرهايي نقل شدکه برخي از مقامات عراقي در برابر تحريم هاي آمريکا عليه (بررسی از نیلوبلاگ )ايران(طبق کپی رایت) موضعي غير منتظره گرفتند و گفتند هرچند دلشان نمي خواهد اين تحريم ها باشد اما به دليل حفظ منافع عراق با آنها همراهي خواهند کرد . به دنبال اين اظهارات بود که موجي از خشم و نفرت در ايران شکل گرفت و بسياري از مقامات رسمي را سرزنش کردند که اين هم از دوستي ما و عراق ! درواقع اين به نظر آنها يک نوع نمک نشناسي تلقي مي شد بخصوص که ايران طي سالهاي گذشته به اشکال گوناگون به عراق و عراقي ها کمک کرده بود . حتي زماني که گروه تروريستي داعش عزم خود را براي تصرف بغداد جزم کرده بود اين نيروهاي نظامي و مستشاري ايران بودند که خود را به عراقي ها رسانده و آنها را از وقوع چنين کابوسي نجات دادند .

اما در پي اين نارضايتي ها موج ديگري از طريق رسانه هاي رسمي و بخصوص صدا و سيما به راه افتاد که نشان مي داد حرف هاي حيدر العبادي مورد نقد و نکوهش بخشي از عراقي ها قرار گرفته و آنها خدمات ايران را به عراق به او ياد آور شده و اعلام کرده اند با همسايه اي چون ايران متحد خواهند بود . اما کاملا روشن بود که اين افراد همان طرفداران پولکي ايران هستند که به اقتضاي شرايط به ميدان آمده اند تا جبران مافات کنند . به هرحال در باره مشکل ما و عراق بايد به دو نکته مهم توجه کرد :

1- رابطه ايران وعراق رابطه اي استراتژيک و تاريخي مذهبي است . ساليان دراز بخش هاي مهمي از عراق جزو خاک ايران بوده است . از آن گذشته از قديم الايام پادشاهان عراق دست نشاندگان پادشاهان ايراني بودند و حکومت هاي باستاني ايران از ملوک حيره به عنوان سپري در برابر تهاجمات بيابانگردان و از آن مهم تر حملات رومي ها استفاده مي کردند . ايراني ها و عراقي ها بودند که دولت امويان را سرنگون کرده و به جاي آن امپراتوري بزرگ عباسيان را بنيان گذاشتند . از همه اين ها گذشته مذهب شيعه و وجود مراقد متبرکه امامان در عراق نيز مزيد بر علت شد و بين دو کشور پلي مستحکم از فرهنگ و دين به وجود آورد که همچنان به قوت خود باقي است و بخصوص با روي کار آمدن جمهوري اسلامي ايران اين ارتباط قوي تر و مستحکم تر نيز شد .

2- سياست جمهوري اسلامي ايران در قبال عراق سياستي کاملا ناپخته و نسنجيده بوده و به همين دليل دچار ناکامي ها و سرخوردگي هاي متعدد شده است . روشن است که دود اين سياست ها مستقيم به چشم مردم ايران رفته و تا زماني که اين رويکردها اصلاح نشود تکرار همين تجارب خواهد بود . به همين دليل مردم ايران به جاي محکوم کردن عراقي ها بايد در درجه اول مقامات کشور خودشان را مورد نقد و انتقاد قرار دهند و آنها را به خاطر سياست هاي اشتباه شان بازخواست کنند .

با پيروزي انقلاب دولت صدام حسين جنگي تحميلي را بر ايران وارد کرد و بخش هايي از خاک کشورما را به تصرف خود در آورد . تا سال 62 ايراني ها توانستند اين بخش ها را پس بگيرند و در آستانه فرصت خوبي براي صلح و آشتي با همسايه خود قرار گرفتند اما مقامات جمهوري اسلامي ايران به دليل بعضي توهمات به دنبال کسب يک پيروزي ديگر و حتي تصرف بخش هايي از خاک عراق برآمدند و به مدت پنج سال ديگر جنگي فرسايشي و پر هزينه را ادامه دادند . ما هنوز با عراق پيمان صلح امضاء نکرده ايم و عراقي ها تاکنون حتي يک ريال هم بابت خسارت هاي ناشي از جنگ به ما نداده اند . تا اينجاي کار بايد چه کسي يا کساني را مورد بازخواست قرار داد ؟

با سقوط صدام حسين فرصت خوبي براي ايران پديد آمد تاکشور ما هم بتواند غرامت پيشين را بگيرد و هم براي آينده برنامه ريزي کرده و روابطي استراتژيک و دراز مدت را بنيان گذارد . اما متاسفانه رهبران جمهوري اسلامي به هوس مبارزه با آمريکا در خاک عراق افتادند و به همراه بعثي هاي سوريه راهي را طي کردند که هر روز منجر به بي ثباتي عراق مي شد. بعد در اين بازار بلبشوي سياسي و امنيتي فرماندهان سپاه قدس به هوس آن افتادند که در عراق بي صاحب هرطور دلشان مي خواهد جولان دهند . يک روز با مقتدا صدر ، روز ديگر با نوري المالکي و روز بعد با هادي العامري و .. از همين قماش سياستمداران بي ريشه اي که صرفا به کمک پول هاي باد آورده ايران بزرگ مي شدند و بازاري پيدا مي کردند . اما اين ها همه شادي هاي زودگذر بود و با آمدن داعش به عراق تمام بساط شان برچيده شد . وقتي حيدر العبادي نخست وزير شد اين پيام را به همگان داد که عراق ديگر مي خواهد روي پاي خودش بايستد . اما کسي اين پيام را نشنيد .

باز ايران به اميد روياهايي که براي خود مي بافت در ماجراي داعش بسيار هزينه کرد . غافل از اينکه اينگونه رويا بافي هاي مقطعي و زود گذر سرانجامي ندارد و با وزش کم ترين نسيمي خاکستر خواهد شد و آن وقت بايد براي سرمايه هاي هدر رفته آه و افسوس خورد . کاري که امروز عراقي ها مي کنند هيچ تعجبي ندارد . آنها مي گويند در چارچوب منافع ملي شان تصميم مي گيرند . اگر حمايت از ايران به ضررشان نباشد از آن حمايت مي کنند اما اگر به ضررشان باشد ترجيح مي دهند از آمريکا حمايت کنند . به نظرم اين اشتباه ايران بود که تمام تخم مرغ هاي خود را دو دستي در سبد امثال مقتدا صدر و مالکي گذاشت و به جاي ايجاد ارتباطي مستحکم با امثال سيستاني ، العبادي ، علاوي و ديگران به دنبال افرادي چاپلوس و بله قربان گويي نظير مالکي افتاد . اين اشتباه مقامات ارشد ايران بود که تصور مي کردند اگر نوري المالکي به هنگام ديدار با رهبر جمهوري اسلامي ايران کراواتش را در آورد ديگر کار تمام است و آينده عراق براي ما تضمين شده است . غافل از اينکه حتي از درون حزب نوري المالکي فردي چون حيدر العبادي برمي آيد که برايش منافع ملي عراق از هرچيز ديگري بالاتر است و در ديدار با مقامات ايراني نيز حاضر نيست کراواتش را در بياورد .

اشتباه بزرگ مقامات ايران آن است که براساس تصوري رمانتيک و بي ارتباط با واقعيت هاي سياسي و تاريخي موجود ، انبوهي از کمک هاي مردمي را روانه شهرهاي عراق کردند تا آنها را بازسازي کنند . ميلون ها زاير ايراني راهي شهرهاي مقدس عراق شدند تا با پول هاي خود ضريح ها را پر کرده و بازارهاي شان را از اشباع سازند .

طبيعي است وقتي ايران سفير خود در عراق را يک نيروي سپاه قدس مي گذارد و به جاي يک سياستمدار زبده و کارکشته از يک مامور امنيتي براي اين کار استفاده مي کند حاصلي جز اين نمي تواند داشته باشد . سالها پيش وقتي ابراهيم جعفري دوست صميمي ايران نخست وزير عراق بود و به تهران آمد، مقامات وزارت خارجه ايران سعي کردند توافقنامه الجزاير را به اصطلاح به روز کنند . اما هوشيار زيباري که وزير خارجه عراق بود از جعفري قول گرفت زير هيچ توافقي را با ايران امضاء نمي کند و او هم همين کار را کرد . ايراني ها بايد از همان موقع پيام را مي گرفتند و مي فهميدند که روي ديوار چه کسي يا کساني دارند يادگاري مي نويسند . به نظر من عراقي ها هيچ تقصيري ندارند که به منافع شان فکر مي کنند . اين مقامات جمهوري اسلامي ايران هستند که پاسخگوي سياست هاي اشتباه و توهم آلود خود در باره عراق باشند . آيا همين تجربه در فرداي نه چندان دوري در باره سوريه نيز تکرار نخواهد شد ؟