يمن . آتش بس

اعلام توقف جنگ در يمن

محمد علي عسگري

بعد از نزديک به چهار سال کشتار بي رحمانه در يمن طرفين درگيري اعلام کردند براي انجام مذاکرات صلح جنگ را متوقف کرده اند. بعد از آنکه آمريکا و برخي کشورهاي اروپايي ازجمله انگلستان بر عربستان سعودي فشار آوردند که جنگ در يمن را متوقف کند ، امروز گروه انصار الله يمن نيز اعلام کرد جنگ را در تمام جبهه ها متوقف کرده است . به اين ترتيب بعد از کشته شدن دست کم 12 هزار نفر و مجروح شدن بيش از 15 هزار نفر و آواره شدن سه ميليون نفر و تخريب کامل يک کشور فقير و محروم ، ظاهرا عطش جنگ در يک گوشه از اين دنيا فروکش کرده و نواي صلح نواخته مي شود .

به نظرم سه عامل در رسيدن جنگ يمن به اين نقطه دست داشته اند :

1- مساله خروج آمريکا از برجام و ماندن ايران در اين توافقنامه و حمايت کشورهاي اروپايي از آن . اين امر مقدمه اي شد براي يک نوع همکاري جانبي بين ايران واروپا که البته هنوز به جايي نرسيده اما يکي از ثمراتش مي تواند همين فرود آوردن شيپورهاي جنگ در يمن باشد . زيرا از همان ابتدا ايران اعلام کرد حاضر است برسر برخي موضوعات منطقه اي ازجمله جنگ در يمن با طرف هاي اروپايي مذاکره کند . سفر اين روزهاي جرمي هانت وزير خارجه انگلستان به ايران نيز حاوي همين پيام است و او درکنار همه مذاکرات حاشيه اي يا اصلي ديگري که دارد تلاش مي کند ايران و به تبع آن حوثي ها را با مذاکرات صلح سازمان ملل که قرار است در سوئد برگزار شود همراه کند .

2- مساله ديگر قتل فجيع جمال خاشقجي روزنامه نگار منتقد سعودي در کنسولگري عربستان در استانبول است که يک رسوايي جهاني را براي عربستان رقم زد و اين دولت هرچه تلاش کرد ترکيه را به نحوي راضي کرده و از افشاگري هاي بيشتر دراين باره منصرف سازد نتوانست . افشاگري هاي ترکيه همان طور که جايي ديگر نوشتم نه تنها عربستان را در سطح جهاني خوار و خفيف گرداند بلکه آمريکا را در برابر عربستان قرار داد و هنوز اين ماجرا خاتمه نيافته است . زيرا تا دولت ترامپ موضع مشخص و قاطعي در قبال شخص محمد بن سلمان وليعهد عربستان و کسي که ظن قوي مي رود عامل اصلي قتل خاشقجي باشد اتخاذ نکند، اين ماجرا ختم به خير نخواهد شد . يکي از تبعات اين قتل فشار کشورهاي غربي بر عربستان براي خاتمه دادن به جنگ در يمن بود تا به اين وسيله هم آبرويي براي خود در بين افکار عمومي جهان خريده باشند و هم به نوعي بن سلمان و مقامات سعودي را تنبيه کرده باشند.

3- سومين عامل مهم را هم بايد شکست ائتلاف به رهبري عربستان در يکسره کردن کار جنگ بخصوص در بندر الحديده دانست . محمد بن سلمان که از ابتدا انتظار داشت جنگ يمن را در ظرف سه ماه تمام کند هم اکنون نزديک به چهار سال است نتوانسته پيروزي قابل ملاحظه اي را در اين کشور بدست آورد . همين چند روز پيش بود که عربستان و امارات با تمام توان تلاش کردند بندر استراتژيک الحديده را از تصرف حوثي ها خارج کنند اما موفق نشدند. البته اين عمليات بيهوده و خطرناک بود و مثل هميشه فشارهاي سازمان ملل و کشورهاي غربي در توقف آن نقش مهمي داشت زيرا به شدت تلفات غير نظاميان را بالا مي برد . درمجموع عربستان با داشتن بيشترين امکانات نظامي و سياسي و حمايت هاي غربي و جهاني طي سه سال گذشته نتوانست حوثي ها را که يک گروه منزوي بودند دوباره به مراکز شان بازگرداند و آنها هم اکنون بخش بزرگي از اين کشور ازجمله شهرهاي صنعاء و صعده و نيز بندر مهم الحديده را در اختيار دارند .

طبيعي است که اين اعلام توقف جنگ به معناي صلح در يمن نيست . براي دست يافتن به صلح بايد طرف هاي درگير در کنار عاملان و حاميان خارجي شان ساعت ها و روزهاي بسياري مذاکره کنند تا به تفاهمي بر سر نحوه تقسيم قدرت و مديريت آينده اين فقيرترين کشور خاورميانه دست يابند . در عين حال نفس اين اعلام توقف جنگ جاي اميدواري بسياري دارد و از هم اکنون مي توان اين برق اميد را در چشمان بر فروغ کودکان گرسنه يمني نيز ديد .