ترکيه - احزاب جديد

صحنه سياسي ترکيه خود را براي رقابتي تنگاتنگ آماده ميکند. در مارس سال ٢٠١٩ ميلادي قرار است انتخابات شوراها در اين كشور برگزار شود؛ به دنبال آن در نوامبر همان سال تركيه شاهد انتخابات رياستجمهوري و پارلماني خواهد بود. نتايج اين انتخابات ميتواند عزم رجب طيب اردوغان را كه قصد دارد تا سال ٢٠٢٩ در قدرت بماند، به چالش بکشد. به گزارش روزنامه الحيات، اين روزها علاوه بر تشکيل حزب «الخير» گفته ميشود «عبدالله گل» رئيسجمهوري سابق نيز به دنبال تأسيس حزبي با يک هويت سياسي متفاوت با حزب عدالت و توسعه است. هم زمان ما شاهد شکافهايي در احزاب قديمي اين کشور هستيم. بهخصوص حزب عدالت و توسعه که اردوغان تلاش ميکند ارکان قدرت در آن را همچنان در اختيار خود داشته باشد. از همين رو بود که او تعدادي از رؤساي شوراهاي وابسته به اين حزب در سراسر کشور را برکنار کرد و از سويي ديگر کوشيد تا ردهبنديهاي داخل حزب را به نحوي جابهجا کند که در جهت اهداف سياسي او باشد. به همين منظور بود که دخترش سميه و همسرش بيرات البيراق را درون حزب ارتقا داد.عبدالله گل در بين بنيانگذاران حزب عدالت و توسعه بهويژه آنهايي که رئيسجمهور کنارشان زد، از محبوبيت بيشتري برخوردار است. اين افراد با حضور اردوغان در رأس حزب مخالفاند. ادامه اختلافات گل و اردوغان را ميتوان از سفر او به رياض در ماه ژوئن گذشته تشخيص داد؛ يعني زماني که اختلافات بين عربستان و قطر به اوج خود رسيده و روابط ترکيه و عربستان را متشنج کرده بود.چنديپيش مارال آکشنر از حزب ناسيوناليست دستراستي خارج شد و حزب جديدي را به نام «الخير» تأسيس کرد. اين اتفاق بعد از آن افتاد که او نتوانست براي انتخاب رهبري جديد به جاي «بهجت لي» کنگرهاي حزبي برگزار کند. اختلاف بين آکشنر و بهجت لي پس از آن مشخص شد که بهجت لي از تبديل نظام سياسي ترکيه به نظامي رياستجمهوري حمايت کرد. طرحي که در نهايت موجب تقويت قدرت اردوغان شد. رسانههاي طرفدار رئيسجمهور ترکيه مارال آکشنر را متهم به داشتن ارتباط با گروه فتحالله گولن ميکنند که آنکارا آن را تروريستي ميداند. درست است که اين تحرکات قادر به کنارزدن حزب «عدالت و توسعه» نيست اما تا حدودي گرايشها و رويکردهاي جديدي را در کشور نشان ميدهد. براي مثال تعدادي از نمايندگان حزب جنبش ناسيوناليستي و حزب جمهوريخواه خلق در تأسيس حزب آکشنر حضور داشتند. اين حزب شعار «ترکيه بهتر خواهد شد» را براي خود برگزيده است. تأسيس حزب آکشنر که ملقب به «بانوي آهنين» شده است و نيز اوجگرفتن دوباره ستاره عبدالله گل و ايجادشدن فرصتها و تريبونهاي جديد در ترکيه، بيانگر بروز چالشهاي جديد در برابر اردوغان خواهد بود. رئيسجمهوري سابق ترکيه در ميان تودههاي مردم ترکيه محبوبيت زيادي دارد. حزب آکشنر نيز داراي پايگاه مردمي خوبي در بين محافظهکاران، طرفداران بخشهاي کارگري، دينداران و مليگراهاست.کمااينکه مخالفت شديد او با نظام رياستي محبوبيت او را حتي در بين جناح مخالف حزب عدالت و توسعه نیز دوچندان کرد؛ زيرا آنها معتقدند اين طرح به دموکراسي ترکيه آسيب رسانده و در عوض موجب تحکيم ديکتاتوري شده است.بين احزاب سياسي کنوني ترکيه يک رويکرد مشترک وجود دارد و آن بازگشت دوباره به نظام پارلماني است؛ نظامي که در آن حاکميت قانون و جايگاه نهادها محفوظ بوده و در محاکمات قضائي از اصول و اقداماتي قانوني تبعيت ميشود. آنها همچنين خواستار اجراي فوري معيارهاي اتحاديه اروپا بهخصوص در مورد آزادي مطبوعات هستند. روشن است که ترکيه با بازداشت بيش از ١٦٠ روزنامهنگار در صدر کشورهايي قرار گيرد که قوانين و معيارهاي کار رسانهاي را نقض ميکنند. وجود احزاب جديد در عرصه سياسي ترکيه اردوغان را نگران خواهد کرد. زيرا او قصد دارد تا سال ٢٠٢٩ همچنان بلامنازع در قدرت بماند. از اين رو به احتمال زياد تلاش خواهد کرد تعداد ديگري از دوستان و دشمنان خود را از ميدان به در کند. او جايگاه خاص عبدالله گل رئيسجمهور سابق ترکيه را ميشناسد و ميداند اگر او وارد عرصه رقابتها شود، شرايط پيچيدهاي پديد خواهد آمد. همچنين آکشنر داراي ويژگيهاي سياسي خاصي است و حزب خود را نيز ادامهدهنده حزب رفاه اسلامي به رهبري نجمالدين اربکان ميداند. حضور حزب «الخير» به رهبري آکشنر و رشد گرايشات ضد اردوغاني در درون حزب عدالت و توسعه ممکن است حاکميت تکحزبي در ترکيه را با چالشهاي مهمي مواجه کند.