عربستان - بن سلمان

اصلاحات 1 خونين مي شود

محمد علي عسگري

اصلاحات درايران به شيوه اي مسالمت جويانه و دموکراتيک و بخصوص از پايين به بالا درجريان است . هرچند بسيار کند و با سرعتي لاک پشتي و در برخورد با هزارا موانع ريز و درشتي که بر سرراهش مي گذارند . اما اصلاحات در عربستان برعکس از بالا به پايين و برق آسا بوده و با بازداشت هاي اخير دارد رنگ خون به خود مي گيرد . محمد بن 1 شاهزاده جوان و بلند پرواز سعودي در حمايت پدرش که يکي از فرزندان عبدالعزيز بنيانگذار عربستان بوده و براي خود سابقه اي دارد ، تلاش مي کند اين اصلاحات را با شتاب هرچه بيشتر به جلو ببرد . اصلاحاتي که بخصوص در دو زمينه اجتماعي و اقتصادي به جريان افتاده است . برنامه « چشم انداز 2030» ، ايجاد جزاير تفريحي و شهرک بزرگ نيوم ، فروش بخشي از سهام آرامکو ، خصوصي کردن بعضي از شرکت ها و نيز برنامه رياضتي براي بي نيازي از نفت ازجمله برنامه هاي اقتصادي و دادن حق رانندگي به زنان ، آزادي ورود آنها به چند ورزشگاه ، برداشتن تعدادي از امامان جمعه تندرو ، برگزاري کنسرت و پخش موسيقي و صداي آواز زنان از تلويزيون و ... ازجمله برنامه هاي فرهنگي و اجتماعي اين شاهزاده جوان سعودي براي انجام اصلاحاتي فراگير درکشورش است . چند روز پيش بود که محمد بن سلمان در اظهاراتي مهم گفت ما تصميم گرفته ايم دوباره به آن « اسلام ميانه رو » بازگرديم . زيرا اين رويه را بهترين راهکار براي عبور کشور از مرحله کنوني و ورود به مرحله مدرنيسم مي دانيم . درهمين رابطه او به طور تلويحي اعتراف کرد که در گذشته بنا به مصالحي عربستان جانب اسلام تند رو ( درجنگ افغانستان و گروه هاي تروريستي ديگر ) گرفته بود .

همه اين ها راه روشني را پيش پاي شاهزاده جوان عربستان مي گذارد و آن اينکه براي رفتن به سوي اصلاحات بايد شتاب کرد . اين همان کاري است که او الان درحال انجام آن است . برکناري و بازداشت نزديک به 40 شاهزاده و مقام سابق و فعلي دولت در يک شب حکايت از همين شتاب زدگي دارد . در رسانه هاي ايران اين اتفاق به « جنگ قدرت در مرکز پادشاهي عربستان » تعبير مي شود و بي ربط هم نيست . زيرا با روي کار آمدن سلمان بن عبدالعزيز و تعيين وليعهدي از بين فرزندان نسل دوم ( محمد بن نايف و بعد محمد بن سلمان ) در واقع پادشاهي عربستان درحال شيفت کردن از يک نسل به نسل ديگر است . اين شيفت کردن شبيه به يک جراحي خطرناک است که نمي تواند بدون خون ريزي باشد . تمام کساني که طي چند روز اخير بازداشت يا برکنار شدند به نوعي با محمد بن سلمان مشکل داشتند . براي مثال وليد بن طلال شاهزاده ميلياردي عربستان با تاسيس پروژه نيوم مخالف بود . يا متعب بن عبدالله کسي بود که با پادشاهي محمد بن سلمان مشکل داشت . اين واقعيتي غير قابل انکار است که محمد بن سلمان احساس مي کند براي تداوم اصلاحات خود نياز به اهرام هاي امنيتي و سياسي قوي دارد بنابراين شاهزاده هاي کله گنده قديم و فوق العاده پولدار درحالي مي توانند به حيات خودشان ادامه دهند که خود را با اين روند اصلاحات سازگار کنند . اين مي تواند برداشتي کاملا ديکتاتوري را تداعي کند و دقيقا همين طور است . اصلاحات محمد بن سلمان همان طور که گفتيم از بالا به پايين و با زور صورت مي گيرد . او مانند ديکتاتورهاي قدر قدرت شرقي ( برايم مثال رضاخان ) درحال پيشبرد برنامه هاي خودش است . شايد اين روند پرشتاب شاهزادگان سعودي را به شورش عليه او سوق دهد . شايد روحانيون سنتي را بر عليه او بشوراند . شايد جوانان افراطي طرفدار داعش و القاعده در عربستان را به انجام اقداماتي تروريستي تشويق کند و ... بسياري شايد هاي ديگر که احتمال هيچ کدام از آنها بعيد نيست . با اين حال عربستان راهي جز اين جراحي خونين و خطرناک ندارد . درنهايت کالبد فرسوده اين حکومت يا زير چاقوي اين جراحي ها متلاشي مي گردد يا جاني دوباره مي گيرد . هنوز نتايج اين جراحي معلوم نيست .