عربستان - ایران - آمریکا

هشدار وزیر خارجه 1 در عصر روز جمعه بهمثابه سطل آب سردی بود که روی تمایلات جنگطلبانه 1سعودی ریخته شد. تیلرسون در اظهاراتی بهموقع و کاملا تأثیرگذار اعلام کرد: «لبنان، جایی برای جنگهای نیابتی نیست». معنای دیگر این سخن آن بود که عربستان بهتر است اختلافات و درگیریهای خود با 1 را به جای دیگری منتقل کند. او هرچند مانند بقیه مقامات آمریکایی از ایران انتقاد کرد یا حضور هرگونه نیروی نظامی خارجی در لبنان را مردود دانست، اما این سخنان کاملا به نفع ایران و به ضرر عربستانسعودی تمام میشد و شد. فراموش نکنیم چند ساعت پیش از این سخنان، سیدحسن نصرالله، در بیروت خطاب به مردم لبنان سخنرانی کرد و بهصراحت گفت: «عربستان از اسرائیل خواسته است به لبنان حمله کند». دبیرکل حزبالله لبنان هرچند وقوع چنین حملهای را بعید دانست، اما در همان حال تلاش کرد به اسرائیلیها نسبت به چنین اقدامی هشدار داده و از سوی دیگر به مردم لبنان نیز اطمینان و آرامش بدهد. برخی منابع همان روز گفته بودند اسرائیل خود را برای یک حمله برقآسا به لبنان آماده کرده است. یک نمونه آن خبر روزنامه «ینی شفق» ترکیه بود که نوشت: «براساس اطلاعات دریافتی از منابع موثق، اسرائیل قصد دارد با صد هواپیمای جنگی مدرن، حملاتی سنگین و شوکآور به جنوب لبنان انجام دهد». این درحالی بود که از چند ماه پیش خبرهای جستهوگریختهای نسبت به رفتوآمدهای مقامات سعودی و اسرائیل و بهطور خاص سفر محرمانه محمد بن سلمان به عربستان سعودی افشا شده بود؛ بنابراین بعید نبود که سعودیها به کمک اسرائیل طرحی برای حمله به حزبالله لبنان در دست اجرا داشته باشند. احتمالی که نصرالله نیز در سخنانش آن را به کلی منتفی ندانست. ازاینرو سخنان تیلرسون در چنین شرایطی تعیینکننده بود.
به دنبال او برخی دیگر از مقامات کشورهای اروپایی (ازجمله فرانسه و آلمان) نیز سکوت یا لحن نرم و دیپلماتیک خود را شکسته و بهصراحت اعلام کردند لبنان تحمل یک جنگ جدید را ندارد. حرفی که متأسفانه از نخستین روزهای بحران سعد حریری، ولید جنبلاط از رهبران ١٤ مارس بر زبان آورده بود، اما گوش کسی بدهکار آن نبود. در این میان موضع مصر از همه مهمتر بود که به دلیل ائتلاف با عربستان باید از مواضع ریاض حمایت میکرد، اما مقامات این کشور نیز بهصراحت اعلام کردند «مخالف گزینه نظامی برای حل بحران لبنان» هستند. گفته میشود مصر درباره ایران و حزبالله نیز موضعی متفاوت با عربستانسعودی دارد. بههرحال مجموع این حرفها و موضعگیریها، آتش یک جنگ جدید در لبنان را که میرفت اینبار سعودیها روشن کنند، تا اطلاع ثانوی خاموش کرد؛ جنگی که اگر در میگرفت، احتمال داشت پای ایران هم وسط برود. موضعگیری بهموقع تیلرسون یکبار دیگر تفاوت معنادار بین این وزیر خارجه پخته با آن رئیسجمهور مجنونصفت را آشکار کرد. بیتردید اگر حمایت تمامقد ترامپ از محمد بن سلمان نبود، این جوان ٣٢ساله جسارت پیدا نمیکرد در یک شب دهها شاهزاده را در کشورش بازداشت کرده یا هر روز برای کشوری در خارج خطونشان بکشد. همه ایرانیها اظهارات سنجیده رکس تیلرسون را بعد از دیدار با محمدجواد ظریف به خاطر دارند که برخلاف یاوهگوییهای ترامپ، به ستایش از هوش مردم ایران و وزیر خارجه کشورمان پرداخت و او را مانند همه ایرانیها فردی «تحصیلکرده و پیچیده» دانست و به طنز گفت: «ما با هم گفتوگو کردیم، نه فریاد زدیم و نه کفشی برای هم پرتاب کردیم!». قطعا یکی از دلایل عمده دونالد ترامپ برای برکناری این وزیر خارجه را باید همین تفاوت فاحش در دیدگاههای آنها ازجمله در ارتباط با ایران دانست.

شرق / پنج شنبه بیست و پنجم آبان 96