آمريکا - اسراييل فلسطين

فشارهاي ترامپ بر نتانياهو

محمدعلي عسگري

از پروژه آشتي 1يها که بگذريم، متوقفشدن تصويب «قانون قدس بزرگ» و واداشتن اسرائيل به «تعامل با دولت خودگردان» را بايد از جمله تازهترين فشارهاي دونالد ترامپ رئيسجمهور 1 بر بنيامين نتانياهو نخستوزير اسرائيل دانست. مجموع اين سياستها نشان ميدهد دونالد ترامپ به مسئله صلح اسرائيل و فلسطينيها بسيار جديتر از دولت باراک اوباما مينگرد و به صورت آشکار و پنهان تلاش ميکند تا آنجا که قادر است، اين روند را به سرانجام مطلوبي برساند.
پيش از اين ديديم که هرچند ترامپ در دوران رقابتهاي انتخاباتي خود وعده انتقال سفارت آمريکا از تلآويو به بيتالمقدس را داده بود اما اين وعده را صرفا به دليل خوشايند فلسطينيها اجرائي نکرد و مانند اسلاف خود با آوردن بهانههايي آن را به تعويق انداخت. درست است که تبليغات ظاهري اسرائيل اينگونه وانمود ميکند که رئيسجمهور آمريکا صددرصد موافق سياستهاي نتانياهو بوده و از آنها پشتيباني ميکند اما به نظر ميرسد دونالد ترامپ راه ديگري را ميرود و حداقل اينکه تصميم گرفته است همه تخممرغهاي خود را در سبد نتانياهو نگذارد.
پروژه قدس بزرگ، يکي از پروژههاي استعماري – شهرکسازي و در راستاي حاکميت کامل اسرائيل بر تمام قدس و شهرکهاي تابعه آن بود. بنيامين نتانياهو بسيار اميد داشت اين پروژه را بتواند در کنست به تصويب برساند اما در آخرين دقايق اعلام شد به دليل فقدان «بستر مناسب ديپلماتيک» به تعويق افتاده است. مسئولان اسرائيلي در سال جاري ميلادي وعده گسترش شهرکسازيها را داده و اعلام کردند ۱۲هزار واحد مسکوني جديد در سال ۲۰۱۷ خواهند ساخت. اين رقم چهار برابر تعداد واحدهاي مسکونياي است که در سال ۲۰۱۶ ساخته شد. پيشتر نتانياهو در سفر خود به واشنگتن به اندازه کافي درباره اين پروژه بازارگرمي کرده بود. او در حضور ترامپ بر قدس به عنوان «پايتخت يکپارچه و ابدي» اسرائيل پافشاري كرد و گفت ساختوسازها در سراسر اين شهر ادامه خواهد يافت. او در اولين نشست پس از سفر خود نيز به سرعت ١٤ ميليون دلار براي توسعه حوزه منطقه قديم و احداث تونلي تازه زير مسجدالاقصي اختصاص داد. وزارت آموزشوپرورش اسرائيل نيز اعلام کرد اگر مدارس بيتالمقدس منابع آموزشي اسرائيل را اجرا کنند، از مشوقهاي مالي برخوردار خواهند شد. طرح قدس بزرگ مناطق واقع در خارج از اراضي اشغالي سال ١٩٤٨ را تحت حاکميت اسرائيل و شهرداري بيتالمقدس قرار ميدهد.
فشار ترامپ بر نتانياهو تنها به تعويق پروژه قدس بزرگ ختم نميشود. چنديپيش راديو ارتش اسرائيل در خبري اعلام کرد موشه کحلون وزير دارايي اسرائيل با رامي حمدالله نخستوزير تشکيلات خودگردان فلسطيني و هيئت همراهش ديدار داشته است. بنا بر گزارشهاي موجود در اين ديدار از سوي هيئت فلسطيني وزير حسين الشيخ و سرلشکر ماجد فرج و شکري بشاره وزير اقتصاد حضور داشتند. در اين ديدار مسائل مهمي از جمله توقف شهرکسازيها بهخصوص در بيتالمقدس، توقف حملات شهرکنشينان به مزارع فلسطيني خصوصا در مقطع کنوني که فصل برداشت زيتون است، توقف هتکحرمتهاي متعدد به مسجدالاقصي و اماکن مقدس از سوي شهرکنشينان، ضرورت انجام مسئوليتهاي اسرائيل درخصوص رفع محاصره غزه و ضرورت تسهيل عبور و مرور افراد، تجارت و جابهجايي کالا ميان کرانه باختري و نوار غزه و از همه اينها مهمتر پرداخت بدهيهاي مالي اسرائيل به تشکيلات خودگردان و سازوکار حسابرسي الکترونيکي، دادوستد تجاري و تنظيم روابط بانکي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. بعضي از گروههاي فلسطيني مخالف دولت خودگردان از اين ديدار به عنوان يک ديدار پنهاني و مشکوک ياد کردند و به نوعي درصدد تخطئه آن برآمدند. در مقابل، منابع اسرائيلي گفتند اين ديدار به دنبال فشارهاي مستقيم آمريکا براي تقويت همکاريهاي اقتصادي بين اسرائيل و فلسطين صورت گرفته است.
شايد همين فشارها و اقدامات بود که گروه حماس را نيز تشويق به آن کرد که اين بار به صورتي جديتر وارد پروژه آشتي ملي با دولت خودگردان شود. موسي ابومرزوق در گفتوگو با روزنامه العربيالجديد با اشاره به همين موضوع از برداشتهشدن يک نوع «وتوي آمريکايي- اسرائيلي» بر سر راه آشتي فلسطينيها پرده برداشت و گفت مقامات آمريکايي به اين تحليل رسيدهاند که «يکپارچهشدن حاکميت فلسطيني» به نفع حل بحرانهاي منطقهاي خواهد بود. به عبارت ديگر فشارهاي مستقيم دونالد ترامپ بر اسرائيل تأثيري غيرمستقيم بر همکاري گروههاي فلسطيني نيز داشته است. طبيعي است که تأکيد دولتهاي غربي بهويژه آمريکا و انگلستان بر اجراي طرح دو دولت ميتواند به اين روند شتاب تازهاي دهد.