یمن - ائتلاف حوثی صالح

عاقبت بار کج در یمن

محمدعلی عسگری

سخنان اخیر عبدالمالک الحوثی، رهبر انصارالله یمن، خلاف همیشه که مملو از شعارهای تند و با صلابت علیه سعودیها بود، آکنده از یک حس ضعف و اندوه بود؛ حسی که حکایت از واقعیتهای تلخی در پشت پرده تحولات یمن داشت. او ضمن بیان اینکه «کشورهای متجاوز طرح جدیدی برای فیصلهدادن به جنگ دارند»، به نکات ریز و مهمتری اشاره کرد که باید آن را در راستای تشدید اختلافات جبهه داخلی یمن بهویژه بین نیروهای موسوم به انصارالله و حزب کنگره مردمی به رهبری علی عبدالله صالح دانست. او در بخشهای دیگری از سخنانش گفت: «انسجام جبهه داخلی به ناکامگذاشتن توطئههای دشمنان کمک کرد... . تلاشها برای دودستگی در جبهه داخلی در مرحله خطرناکی است... عقلای یمن باید به بازخواست اعضای پارلمان که با سعودیها در ریاض دیدار میکنند، بپردازند. باید خائنان را بازخواست کرد».
چند روز پیش از آن نیز حسین زید بنیحیی، یکی از رهبران جداییطلب جنوب که در صنعا اقامت داشته و حامی انصارالله است، با انتقاد شدید از صالح و پسرش احمد، گفت: «پس از گذشت بیش از دو سال از جنگ و درگیری مردم خواستار محاکمه الخونه العلیمی، البرکانی و شجاع (از رهبران حزب صالح) و احمد علی (پسر صالح) هستند. صالح، رئیسجمهور برکنارشده و هادی، رئیسجمهور فراری، دو روی یک سکهاند و همینها یمن را نابود کردند، متأسفانه پیروان آنها نیز منافق هستند اما به یاری خداوند شکست خواهند خورد».
ظاهرا منشأ کنونی اختلافات بین انصارالله و حزب کنگره به طرح یا توطئهای برمیگردد که با تدبیر عربستان سعودی در حال تهیه و اجراست. به موجب این طرح که گوشههایی از آن را روزنامه اینترنتی رأیالیوم به نقل از سایت «جاست سکیوریتی» منتشر کرد، قرار است حزب صالح کنگرهای سراسری در عدن با مشارکت اعضای قدیم و جدید (طرفداران صالح و منصور هادی) برگزار کند و به صورتی موقت خالد بحاح را برای یک دوره انتقالی بهعنوان نخستوزیر معرفی و درنهایت از طریق انتخابات رئیسجمهور بعدی تعیین کند. در ضمن قرار است وزارت دفاع در این دوره انتقالی به احمد علی، پسر صالح که به صورت گروگان در امارات است، سپرده شود. درهمینراستا گفته میشود دیدارهایی بین نمایندگان حزب کنگره با مقامات عربستانی و اماراتی صورت گرفته است که در سخنان الحوثی هم بازتاب داشت. از سوی دیگر علی عبدالله صالح (همان دیکتاتور پیشین یمن که بیش از چهار دهه بر این کشور حکومت کرد و سرانجام با انقلاب مردم و فشار قدرتهای خارجی برکنار شد)، در دیدار با هیئتی از اتحادیه اروپا گفت: «توقف جنگ به دست آمریکا و عربستان است نه مردم یمن». وی درعین حال اشاره کرد ما به همان اندازه که با تجاوز مخالفیم و آماده مقابله با آن هستیم، خواهان صلح نیز هستیم. مقامات اتحادیه اروپا نیز از «مواضع مثبت» صالح قدردانی کردند.
مجموع این خبرها نشان از تحرکات جدی علی عبدالله صالح برای پایاندادن به جنگ یمن از طریق مذاکرات پشت پرده و توافق با عربستان و آمریکا دارد. همین تحرکات است که خشم رهبران انصارالله را به دنبال داشته و از آن بهعنوان «خنجر از پشت» یاد میکنند. روشن است برای عربستان، امارات و آمریکا شخصی مانند علی عبدالله صالح چندان مورد اعتماد نیست. اما همه این کشورها میدانند که او بازیگر ماهری است و شاید بتواند بهعنوان محلل در این شرایط نقش مثبتی را ایفا کند. حتی اگر این امیدواری هم نباشد، همین که در جبهه داخلی یمنیها اختلاف افتاده و آنها را رودرروی هم قرار دهد، پیروزی بزرگی برای عربستان و متحدانش خواهد بود؛ کمااینکه بعضی خبرها میگوید قرار است پنجشنبه صنعا شاهد یک رویارویی سنگین بین طرفداران انصارالله و علی عبدالله صالح باشد. تشدید اختلافات بین انصارالله و حزب کنگره به رهبری صالح یک بار دیگر آن ضربالمثل ایرانی را به ذهن متبادر میکند که «بار کج به مقصد نمیرسد». از ابتدای شکلگیری بحران یمن بسیاری از کارشناسان نسبت به ائتلاف بین این دو و اختلافات بنیادینشان تذکر و هشدار میدادند اما حوثیها سرمست از کمکهای این حزب برای تصرف صنعا و مراکز مهم یمن، از دوستیهای ابدی و ائتلافهای مستحکم خود سخن میگفتند. اکنون به نظر میرسد با رسیدن بحران یمن به انتهای جهنم زمان بعضی تسویهحسابها نیز فرا رسیده باشد. اینها همه نشاندهنده ورود بحران یمن به لایههای فجیعتر از وضعیت موجود است؛ بحرانی که هرچه رو به فضاحت بیشتر میرود، اسماعیل ولد الشیخ، نماینده سازمان ملل، نسبت به حل قریبالوقوع آن خوشبینتر میشود!